|
وضعیت نگهداری این مومیاییها اغلب پس از کشف تغییر میکند و در معرض شرایط جغرافیایی متفاوت قرار میگیرند؛ اما با این وجود هیچ تلاشی برای ثابت نگه داشتن شرایط نگهداری آنها و جلوگیری از نابودیشان از سوی سازمان میراث فرهنگی صورت نمیگیرد».
فروزانفر با اعلام این خبر اضافه میکند: «نمونه مومیاییهایی که پیدا شده و به سرعت سیر نابودی را طی میکنند میتوان در موزه پزشکی ایران دید».
ابهام در تشخیص هویت مومیاییها
مومیاییای که به تازگی از قاچاقچیان در اراک به دست آمد تنها یک مومیایی طبیعی متعلق به دورههای اسلامیاست. ساختن مومیاییهای دستساز و مصنوعی یکی از کارهایی است که در سالهای اخیر بین قاچاقچیان متداول شده است.
بحث عتیقه و به اصطلاح زیرخاکی آنقدر برای عدهای از مردم جذاب است که تمام زندگی، سرمایه و وقت خود را برای یافتن آن صرف میکنند، به دستگاههای پیشرفته فلزیاب مجهز میشوند و پولهای بسیار برای خرید نقشه گنج میدهند؛ حتی گاهی جان خود را نیز در این راه میگذارند.
در این بین عدهای سودجو نیز از سادگی مردم سوءاستفاده کرده و به روشهای گوناگون میخواهند که از این آب گلآلود به نفع خودشان ماهی بگیرند.
رد و بدل بلوتوث مربوط به پیکره یک شبه مومیایی در سنندج، ادعای کشف جسد مومیایی ضحاک ماردوش در کوههای دماوند توسط پروفسور اریک شولت باستانشناس و نظریهپرداز هرمنوتیک اسطورههای شرقی، مومیایی دختری که ادعا شده بود یک شاهزاده است و به پاکستان راه یافته بود ولی در بررسیها مشخص شد که این دختر با هدف کلاهبرداری قاچاقچیان کشته و مومیایی شده است، از نمونههایی هستند که به عنوان مومیاییهای قلابی در ایران میتوان از آنها یاد کرد.
اما آنچه میتوان درباره آن اظهارنظر قطعی کرد این است که در ایران مومیایی به صورتی که در مصر وجود داشته، وجود ندارد و همه آنچه تاکنون کشف شده، یا تقلبی بودهاند و یا طبیعی. به تازگی نیز جسد یک زن مومیایی شده در اراک از قاچاقچیان کشف شد که قرار بود فرزاد فروزانفر، انسانشناس پژوهشكده باستانشناسي سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري برای بررسی این جسد راهی استان مرکزی شود اما مسئولان سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان مرکزی بدون همکاری این انسانشناس اعلام کردند که این جسد مربوط به یک زن بالغ است و به احتمال زیاد قدمت آن به دوران اسلامی بازمیگردد.
در ایران باستان مومیایی نداشتهایم
در همین رابطه فروزانفر با تاکید بر اینکه حتما باید این مومیایی بررسی شود میگوید: «كشف اسكلت يك زن به بلوغ رسيده كه خشك شده و نام موميايي را روي آن گذاشتهاند، بايد كارشناسي شود.
شبيه اين اثر را در جاهاي ديگر مانند بم داشتهايم و به نظر ميرسد كه اين مشابه آن موارد باشد كه از آنها بهعنوان كوتوله نام بردهاند ولی نوزادی بیش نبوده است».پس از زلزله بم، نوزادي با طول 30 سانتيمتر با عنوان كوتوله كرمان كشف شد ولي پس از انجام كارشناسي ثابت شد كه چنين چيزي وجود ندارد و او يك نوزاد نارس يا زودرس بوده است.
این در حالی است که كالبدشكافي آن را يك پزشك قانوني انجام داد و ادعا كرده بود كه يك كوتوله استثنايي است. او ادامه میدهد: «در ایران باستان حتی یک مورد مومیایی به معنای آنچه در اذهان عمومی وجود دارد، دیده نشده است.
ما در ایران با توجه به موقعیت جغرافیایی کشور تنها مومیایی طبیعی داریم؛ یعنی انسانهایی که پس از مرگ در موقعیتی قرار گرفتهاند که آب بدنشان به سرعت پیش از آنکه باکتریهای مخرب فعال شوند خشک شود. از این انسانها میتوان نمونههایی در حصار ارگ بم، شهداد، یزد و زنجان یافت». مرجان حاجیرحیمی |